Salt Elektrikli Araç Nedir? BEV ve Hibrit Farkı

Salt elektrikli araç nedir sorusu, elektrikli otomobil türleri birbirine karıştırıldığı için sıkça araştırılıyor. Salt elektrikli araç; hareket için yalnızca elektrik motoru kullanan, çekiş enerjisini şarj edilebilir bataryasında depolayan ve benzinli ya da dizel içten yanmalı motor taşımayan araçtır. Uluslararası kullanımda bu araçlar BEV, yani Battery Electric Vehicle olarak adlandırılır. ABD Enerji Bakanlığı’nın Alternatif Yakıtlar Veri Merkezi de tamamen elektrikli araçları BEV olarak tanımlıyor ve bu araçların bataryalarının harici elektrik kaynağına bağlanarak şarj edildiğini belirtiyor.
Alternative Fuels Data Center

Buradaki “salt” ifadesi, aracın çekiş için ikinci bir yakıt veya içten yanmalı motora ihtiyaç duymadığını anlatır. Türkiye’deki kamu kaynaklarında BEV için “tam elektrikli araç” ifadesi de kullanılıyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan bir raporda BEV’ler yalnızca elektrik motoru ve batarya ile çalışan, enerjisini bataryanın şarj edilmesinden alan araçlar olarak tanımlanıyor.
SBB

Salt elektrikli araç nedir?

Salt elektrikli araçta tekerlekleri hareket ettiren temel sistem elektrik motorudur. Araçtaki yüksek voltajlı çekiş bataryası elektrik enerjisini depolar; inverter ve güç elektroniği bu enerjiyi motorun ihtiyaç duyduğu biçime dönüştürür. Elektrik motoru da elektrik enerjisini mekanik harekete çevirerek tekerlekleri döndürür.

BEV’de geleneksel benzin deposu, dizel yakıt sistemi veya çekiş için kullanılan içten yanmalı motor bulunmaz. ABD Enerji Bakanlığı, tamamen elektrikli araçlarda içten yanmalı motor yerine elektrik motoru bulunduğunu ve aracın çalışması için büyük bir çekiş bataryasının harici kaynaktan şarj edilmesi gerektiğini açıklıyor.
Alternatif Yakıtlar Veri Merkezi

Elektrikli araçların genel çalışma mantığını daha ayrıntılı öğrenmek isteyenler NEBU’daki Elektrikli
Araç Nedir? rehberine bakabilir. Bu içerik ise özellikle BEV kavramının hibrit sistemlerden farkına odaklanıyor.

BEV ne demek?

BEV, İngilizce Battery Electric Vehicle ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede bataryalı elektrikli araç veya tam elektrikli araç olarak kullanılır. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi’nin terminolojisinde de BEV, “Battery Electric Vehicle” veya tamamen elektrikli araç karşılığıyla yer alıyor.
RMIS – Raw Materials Information System

Bir otomobilin elektrik motoruna sahip olması tek başına onu BEV yapmaz. Hibrit otomobiller de elektrik motoru kullanabilir ancak aynı zamanda içten yanmalı motora sahiptir. BEV’in ayırt edici özelliği, aracın çekiş sisteminde benzinli veya dizel motorun bulunmamasıdır.

Salt elektrikli araç ile hibrit arasındaki fark nedir?

Salt elektrikli araç ile hibrit arasındaki temel fark enerji kaynağıdır. BEV yalnızca bataryada depolanan elektrik enerjisiyle hareket eder. HEV olarak adlandırılan klasik hibrit araçlarda ise elektrik motoruna ek olarak benzinli veya başka bir içten yanmalı motor bulunur. Hibrit sistem iki güç kaynağını sürüş koşullarına göre birlikte veya ayrı biçimde kullanabilir.

Plug-in hibrit, yani PHEV ise dışarıdan şarj edilebilen bir bataryaya sahip olsa da BEV değildir. PHEV’de hem elektrik motoru hem içten yanmalı motor bulunur. ABD Enerji Bakanlığı da BEV’leri yalnız elektrikle çalışan araçlar, PHEV’leri ise içten yanmalı motor ile elektrik motorunu birlikte kullanan araçlar olarak ayırıyor.
Alternatif Yakıtlar Veri Merkezi

Salt elektrikli araç nasıl şarj edilir?

BEV’in çekiş bataryası harici elektrik kaynağından doldurulur. Ev tipi veya duvar tipi AC şarj cihazlarında elektrik önce aracın dahili şarj ünitesinden geçer. DC hızlı şarjda ise doğru akım yüksek güçle doğrudan batarya sistemine aktarılabilir.

Bu nedenle salt elektrikli araç kullanımında şarj altyapısı doğrudan önem taşır. Klasik hibritlerde olduğu gibi yalnız rejeneratif frenleme veya içten yanmalı motor aracılığıyla bataryanın sürekli kullanılabilir seviyede tutulması mümkün değildir; BEV’in belirli aralıklarla harici olarak şarj edilmesi gerekir. Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın elektrikli araç çalışmasında da BEV’lerin elektrik motoruyla çalıştığı ve bataryalarının şarj edilmesi gerektiği belirtiliyor.

Salt elektrikli araç egzoz emisyonu üretir mi?

BEV’de yakıt yakan içten yanmalı motor bulunmadığından araç kullanılırken egzoz borusundan benzin veya dizel yanmasına bağlı egzoz gazı çıkmaz. ABD Enerji Bakanlığı, tamamen elektrikli araçların egzoz borusundan doğrudan emisyon üretmediğini belirtiyor.
Alternatif Yakıtlar Veri Merkezi

Ancak bu durum aracın tüm yaşam döngüsünün sıfır emisyonlu olduğu anlamına gelmez. Elektriğin üretildiği kaynak, batarya ve araç üretimi, ham madde tedariki ve geri dönüşüm süreçleri toplam çevresel etkiyi değiştirebilir. Dolayısıyla “kullanım sırasında egzoz emisyonu yoktur” ifadesi, “hiç çevresel etkisi yoktur” ifadesinden farklıdır.

Salt elektrikli araçlarda rejeneratif frenleme var mı?

Evet. Birçok BEV’de araç yavaşlarken elektrik motoru jeneratör gibi çalışabilir ve aracın hareket enerjisinin bir bölümünü yeniden elektrik enerjisine dönüştürerek bataryaya gönderebilir. Bu sisteme rejeneratif frenleme denir.

Rejeneratif frenleme aracı tamamen kendi kendine şarj eden bir sistem değildir. Enerjinin yalnızca bir bölümü geri kazanılır ve dönüşüm sırasında kayıplar oluşur. Yine de özellikle sık dur-kalk yapılan şehir sürüşlerinde enerji verimliliğine katkıda bulunabilir.

Salt elektrikli araç kısaca nasıl anlaşılır?

Bir aracın BEV olup olmadığını anlamanın en kolay yolu güç sistemine bakmaktır: Araçta çekiş için kullanılan içten yanmalı motor yoksa, hareket yalnızca elektrik motoruyla sağlanıyorsa ve ana batarya dışarıdan şarj ediliyorsa bu araç salt veya tam elektrikli araçtır.

Kısacası her elektrik destekli otomobil salt elektrikli değildir. BEV yalnız elektrikle hareket eder; HEV elektrik ve yakıtı birlikte kullanır; PHEV ise hem dışarıdan şarj edilebilir hem de içten yanmalı motora sahiptir. “Salt elektrikli araç” ifadesi bu ayrımı özellikle vurgulamak için kullanılır.