Meclis Üyesi Nedir? Ne Yapar, Nasıl Seçilir?

Meclis üyesi nedir? Türkiye’de günlük kullanımda “meclis üyesi” ifadesi çoğunlukla belediye meclis üyesini anlatır. Belediye meclis üyesi, yerel seçimlerde seçilen ve belediyenin karar organı olan belediye meclisinde görev yapan kişidir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 17. maddesine göre belediye meclisi, ilgili seçim mevzuatına göre seçilmiş üyelerden oluşur.
LEXPERA

Belediye meclis üyeleri belediyenin bütçesi, imar planları, yatırımları, borçlanması, bazı taşınmaz işlemleri, hizmet tarifeleri ve belediye yönetmelikleri gibi yerel yönetimi doğrudan etkileyen konularda görüşmelere katılır ve oy kullanır. Ancak tek bir meclis üyesi belediye adına tek başına karar vermez; yetki, belediye meclisinin usulüne uygun biçimde aldığı ortak kararlarda kullanılır.
Türkoğlu Avukatlık Ofisi

Meclis üyesi nedir ve ne iş yapar?

Belediye meclis üyesinin temel görevi, seçildiği belediyenin karar organında yerel konularla ilgili karar süreçlerine katılmaktır. Belediye Kanunu’nun 18. maddesinde belediye meclisine verilen görevler arasında stratejik planı ve çalışma programını görüşmek, bütçe ve kesin hesabı kabul etmek, imar planlarını görüşüp onaylamak, borçlanmaya karar vermek ve belediyenin bazı taşınmaz işlemleri hakkında karar almak bulunur.
Türkoğlu Avukatlık Ofisi

Meclis ayrıca belediyenin bazı hizmetleri için uygulanacak ücret tarifelerini belirleyebilir, belediye yönetmeliklerini kabul edebilir, ihtisas komisyonlarına üye seçebilir ve yerel yönetimin geleceğini ilgilendiren çeşitli kararları görüşebilir. Bu nedenle belediye meclis üyeliği yalnız toplantılara katılmaktan ibaret değildir; bütçe, şehir planlaması ve belediye hizmetlerinin yönü üzerinde doğrudan karar sorumluluğu taşır.

Belediye meclis üyesi nasıl seçilir?

Belediye meclis üyeleri halk tarafından mahallî idareler seçimlerinde seçilir. 2972 sayılı Kanun’a göre belediye meclisi üyeliği seçimlerinde onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi kullanılır. Belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır. Belediye meclis üyeleri için her belde bir seçim çevresidir.
LEXPERA

Seçilme şartlarını taşıyan kişiler bir siyasi partinin listesinden veya bağımsız aday olarak belediye meclis üyeliğine aday olabilir. Mahallî idareler seçimleri beş yılda bir yapılır. Güncel mevzuata göre 18 yaşını dolduran ve kanundaki seçilme engellerini taşımayan Türk vatandaşları belediye meclis üyeliğine seçilebilir.
LEXPERA

Meclis üyesi ile milletvekili aynı şey mi?

Hayır. Belediye meclis üyesi yerel yönetim organında görev yaparken milletvekili Türkiye Büyük Millet Meclisinin üyesidir. Anayasa’nın 75. maddesine göre TBMM 600 milletvekilinden oluşur.
Anayasa Mahkemesi

Bu nedenle “belediye meclis üyesi” ile “TBMM üyesi” aynı görev değildir. Belediye meclis üyeleri yerel bütçe, imar ve belediye hizmetleri gibi konularda karar verirken milletvekilleri ülke çapında yasama faaliyetlerine katılır. TBMM’nin yapısı ve görevleri hakkında daha geniş bilgi için NEBU’daki Meclis
Nedir? içeriğine bakabilirsiniz.

Belediye başkanı da meclis üyesi midir?

Belediye başkanı belediye meclisinin çalışmalarında özel bir konuma sahiptir ve belediye meclisine başkanlık eder. Belediye Kanunu’nun 19. maddesine göre meclis seçim sonuçlarının ilanından sonra belediye başkanının başkanlığında toplanır; başkanın bulunmadığı durumlarda seçilen meclis başkan vekilleri toplantıyı yönetir.
TBMM CDN

Belediye başkanı ile belediye meclisi aynı organ değildir. Belediye başkanı belediyenin yürütme ve temsil tarafında görev yaparken belediye meclisi belediyenin karar organıdır. Bu iki yapı birçok konuda birlikte çalışsa da hukuken görev ve yetkileri farklıdır.

Meclis üyesi tek başına karar verebilir mi?

Hayır. Meclis üyesinin temel yetkisi toplantılara katılmak, gündemdeki konuları görüşmek, öneriler sunmak ve oy kullanmaktır. Belediye adına karar oluşturan yapı meclisin kendisidir.

Bu nedenle tek bir belediye meclis üyesinin “imar planını değiştirmesi”, “bütçeyi kabul etmesi” veya “belediye tarifesini belirlemesi” mümkün değildir. Bu tür kararlar kanunda öngörülen toplantı ve oylama usulleriyle meclis tarafından alınır.

Belediye meclis üyesi maaş alır mı?

Belediye meclis üyelerine klasik anlamda düzenli memur maaşı bağlanmaz. Belediye Kanunu’nun 32. maddesine göre meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için huzur hakkı ödenebilir. Ödenecek miktarı belediye meclisi belirler ve tutar, belediye başkanına ödenen aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçemez.
LEXPERA

Aynı gün için bir üyeye birden fazla huzur hakkı ödenemez. Bu nedenle “belediye meclis üyelerinin sabit maaşı vardır” demek yerine, toplantı ve komisyon çalışmaları için mevzuatta öngörülen huzur hakkı bulunduğunu söylemek daha doğru olur.

Belediye meclis üyeleri hangi konularda oy kullanır?

Üyeler belediyenin stratejik planı, bütçesi, kesin hesabı, imar planları, borçlanma kararları, taşınmaz alım-satım ve tahsis işlemleri, bazı hizmet tarifeleri, belediye yönetmelikleri, belediye şirketleri ve yerel iş birlikleri gibi geniş bir alanda yapılan oylamalara katılabilir.
Türkoğlu Avukatlık Ofisi

Her gündem maddesinin hukuki dayanağı ve karar yeter sayısı aynı olmayabilir. Ayrıca üyelerin kendileri veya yakınlarıyla doğrudan ilgili bazı konularda görüşmelere katılmalarını sınırlayan hükümler de Belediye Kanunu’nda yer alır.

Belediye meclis üyesinin görev süresi kaç yıl?

Mahallî idareler seçimleri beş yılda bir gerçekleştirildiği için belediye meclisi üyeleri de genel olarak seçim dönemine bağlı olarak beş yıllık dönem için seçilir. 2972 sayılı Kanun’un 8. maddesi mahallî idareler seçimlerinin beş yılda bir yapılacağını düzenler.
LEXPERA

Üyeliğin istifa, ölüm, seçilme yeterliliğinin kaybedilmesi veya kanunda belirtilen başka nedenlerle dönem bitmeden sona ermesi mümkündür. Böyle durumlarda yedek üyelerin göreve gelmesine ilişkin seçim mevzuatı uygulanabilir.

Meclis üyesi parti değiştirebilir mi?

Belediye meclis üyeliği bir siyasi parti listesinden kazanılmış olsa bile kişinin parti üyeliği ile belediye meclis üyeliği aynı hukuki statü değildir. Bir meclis üyesinin partisinden ayrılması, tek başına ve otomatik olarak belediye meclisi üyeliğini sona erdiren genel bir kural değildir. Üyeliğin sona ermesi için mevzuatta düzenlenen nedenlere bakılır.

Bu nedenle yerel siyasette “partiden istifa etti” ile “belediye meclis üyeliğinden istifa etti” ifadeleri birbirinden ayrılmalıdır.

Kısaca meclis üyesi ne demek?

Kısaca meclis üyesi, belediye bağlamında halk tarafından seçilen ve belediyenin karar organı olan belediye meclisinde görev yapan kişidir. Belediye bütçesi, imar planları, yatırımlar ve yerel hizmetler gibi konularda görüşmelere ve oylamalara katılır.

Belediye meclis üyeleri beş yılda bir yapılan yerel seçimlerle belirlenir; siyasi parti listesinden veya bağımsız olarak seçilebilirler. Milletvekiliyle aynı görev değildirler ve sabit memur maaşı yerine kanundaki şartlarla toplantı günleri için huzur hakkı alabilirler.