19 Eylül Gaziler Günü Nedir? Neden Kutlanır?

19 Eylül Gaziler Günü, Türkiye’de gazileri anmak ve gazilik kavramının tarihsel önemini gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla her yıl 19 Eylül’de düzenlenen anma günüdür. Tarihin 19 Eylül olarak seçilmesinin temelinde Sakarya Meydan Muharebesi’nin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisinin 19 Eylül 1921’de Mustafa Kemal Paşa’ya “Gazi” unvanı ile “Mareşal” rütbesi vermesi bulunur.

Gaziler Günü, yalnızca bu tarihsel olayın yıl dönümünü ifade etmez. 4768 sayılı Kanun ile 19 Eylül resmen Gaziler Günü ilan edilmiş ve her yıl kamu kurum ve kuruluşlarının öncülüğünde anma törenleri düzenlenmesi öngörülmüştür. Böylece 19 Eylül, Türkiye’deki tüm gazileri anmaya ayrılmış resmî bir anma günü niteliği kazanmıştır.

19 Eylül Gaziler Günü neden kutlanır?

19 Eylül Gaziler Günü tarihinin kökeni Kurtuluş Savaşı’na uzanır. Sakarya Meydan Muharebesi 23 Ağustos-13 Eylül 1921 arasında gerçekleşti. Muharebenin ardından TBMM, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın savaşın yönetimindeki rolünü dikkate alarak 19 Eylül 1921 tarihinde 153 sayılı Kanun ile kendisine “Gazi” unvanı ve “Müşir”, yani Mareşal rütbesi verdi.

TBMM’nin Kurtuluş Savaşı Müzesi tarihçesinde de Mustafa Kemal Paşa’ya 5 Ağustos 1921’de Başkomutanlık yetkisinin, 19 Eylül 1921’de ise Gazi unvanı ile Mareşal rütbesinin verildiği belirtiliyor. Bu tarih, daha sonra bütün gazileri anmak için seçilen günün tarihsel dayanağını oluşturdu.

2026 yılı itibarıyla bu kararın üzerinden 105 yıl geçmiş durumda. Millî Savunma Bakanlığı da 19 Eylül 2026 dolayısıyla düzenlenen törenlerde Mustafa Kemal Atatürk’e Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi verilişinin 105’inci yıl dönümünü vurguladı.

Gaziler Günü ne zaman resmî olarak ilan edildi?

Gaziler Günü ne zaman ilan edildi sorusunun yanıtı 2002 yılıdır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 27 Haziran 2002’de 4768 sayılı “18 Mart Gününün Şehitler Günü ve 19 Eylül Gününün Gaziler Günü İlân Edilmesi Hakkında Kanun”u kabul etti.

Kanun 3 Temmuz 2002 tarihli ve 24804 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Kanunun birinci maddesinde 18 Mart’ın Şehitler Günü, 19 Eylül’ün ise Gaziler Günü olduğu belirtiliyor. Aynı maddede bu günlerde kamu kurum ve kuruluşlarının öncülüğünde, halkın ve sivil kuruluşların katılımıyla her yıl anma töreni düzenleneceği hükme bağlanıyor.

Dolayısıyla 19 Eylül’ün tarihsel önemi 1921’e dayanırken, Gaziler Günü olarak kanunla resmileştirilmesi 2002 yılında gerçekleşti.

19 Eylül 1921’de ne oldu?

19 Eylül 1921 ne oldu sorusunun merkezinde Sakarya Meydan Muharebesi sonrası alınan TBMM kararı bulunur. TBMM’nin resmî kayıtlarına göre Mustafa Kemal Paşa’ya 19 Eylül 1921 tarihinde “Gazi” unvanı ile “Müşir” rütbesi verildi. Müşir, dönemin askerî rütbe sisteminde Mareşal karşılığı olarak kullanılıyordu.

Bu karar, Sakarya’daki askerî başarının hemen ardından geldi. Sakarya Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı’nın önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir. 19 Eylül’ün Gaziler Günü için seçilmesinin nedeni de bu tarihsel bağdır.

Gaziler Günü kimleri anmak için düzenlenir?

Gaziler Günü yalnızca Mustafa Kemal Atatürk’ün Gazi unvanı alışını anan bir gün değildir. Kanunun ve resmî anma programlarının kapsamı, Türkiye’nin bağımsızlığı ve güvenliği için görev yaparken gazilik unvanı kazanmış kişilerin tamamına yöneliktir.

19 Eylül’de Türkiye’nin farklı şehirlerinde gaziler, gazi yakınları, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla törenler düzenlenir. Programlarda anıtlara çelenk sunulması, saygı duruşu, İstiklâl Marşı ve gazilere yönelik anma etkinlikleri yer alabilir. Törenlerin ayrıntıları yerel programlara göre değişebilir.

19 Eylül Gaziler Günü resmî tatil mi?

Gaziler Günü resmî tatil mi sorusu da sık soruluyor. 19 Eylül, bütün çalışanların izinli olduğu genel bir tatil günü değildir. Okullar, özel iş yerleri ve kamu kurumları genel olarak normal çalışma düzenini sürdürür.

Bununla birlikte belirli gruplara yönelik idari izin uygulamaları bulunur. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının güncel bilgilendirmesine göre kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan malul gaziler ile eşleri 19 Eylül Gaziler Günü’nde idari izinli sayılabilir. Millî Savunma Bakanlığı da 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki bazı malul personel ve eşlerinin törenlere katılabilmeleri amacıyla 19 Eylül’de idari izinli sayıldığını belirtiyor.

19 Eylül ile 18 Mart arasındaki fark nedir?

4768 sayılı aynı kanun iki ayrı anma gününü düzenler. 18 Mart, Şehitler Günü; 19 Eylül ise Gaziler Günü olarak belirlenmiştir. Bu iki gün aynı kanunda yer alsa da tarihsel dayanakları ve anma kapsamları farklıdır.

18 Mart aynı zamanda Çanakkale Deniz Zaferi’nin yıl dönümüyken, 19 Eylül’ün tarihsel bağlantısı Mustafa Kemal Paşa’ya 1921’de Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi verilmesidir.

19 Eylül neden her yıl gündeme geliyor?

19 Eylül sabit tarihli bir anma günü olduğu için her yıl aynı tarihte yeniden gündeme gelir. Okullarda, belediyelerde, valiliklerde ve çeşitli kamu kurumlarında düzenlenen törenlerin yanında vatandaşlar da günün neden 19 Eylül olduğunu ve tarihsel kökenini araştırır.

NEBU’daki 19
Eylül ne günü? rehberi tarihte 19 Eylül’e denk gelen diğer önemli günleri topluca ele alırken, bu sayfa özellikle Gaziler Günü’nün tarihçesi ve yasal dayanağına odaklanır.

Özetle 19 Eylül Gaziler Günü, Mustafa Kemal Paşa’ya TBMM tarafından 19 Eylül 1921’de Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi verilmesinin yıl dönümüne dayanır. Gün, 4768 sayılı Kanun’un 2002’de yürürlüğe girmesiyle resmen Gaziler Günü ilan edilmiştir. Her yıl düzenlenen törenlerle gaziler anılır; ancak 19 Eylül ülke genelinde herkesi kapsayan genel tatil günü değildir.

Kaynaklar: – 4768 Sayılı Kanun, – Kurtuluş Savaşı Müzesi, Millî, Aile.